کد مطلب: 10506 درج نظر
زمان مطالعه: 6 دقیقه
آشنایی با حرم حضرت‌‌ معصومه‌ (س‌)

آشنایی با حرم حضرت‌‌ معصومه‌ (س‌)

نام‌ شريف‌ آن‌ بزرگوار فاطمه‌ مى‌باشد، ايشان‌ دختر امام‌ موسى بن‌ جعفر (ع‌) و خواهر امام‌ رضا (ع‌)...
زمان مطالعه: 6 دقیقه

hazrate-masoumeh-shrine(1)

نام‌ شریف‌ آن‌ بزرگوار فاطمه‌ می‌باشد، ایشان‌ دختر امام‌ موسی بن‌ جعفر (ع‌) و خواهر امام‌ رضا (ع‌) هستند . آن‌ حضرت‌ در اوّل‌ ذی القعده‌ سال‌ 183 به‌ دنیا آمده‌ و در روز دهم‌ ربیع الثانی سال‌ 201 هـ وفات یافت؛ و بخاطر تقوی و پرهیزکاری ایشان‌ نام‌ آن‌ بزرگوار را «معصومه‌» نهادند .

برای آشنایی با حرم امام حسین (ع) می توانید به لینک آسمونی ،حرم امام حسین ‌(ع) مراجعه کنید.

موقعیت‌ جغرافیایی:

مرقد شریف‌ حضرت‌ معصومه‌ (س‌) در مرکز شهر قم‌ واقع‌ شده‌ است‌ ؛ که‌ این‌ مرقد از طرف‌ شمال‌ به‌ میدان‌ آستانه‌ ، از شرق‌ به‌ خیابان‌ آیت‌ الله مرعشی نجفی و از جنوب‌ به‌ مسجد اعظم‌ و خیابان‌ موزه ‌و از طرف‌ غرب‌ به‌ مدرسه‌ فیضیّه‌ منتهی می‌شود .

تاریخ‌ تأسیس‌:

پس‌ از وفات‌ حضرت‌ فاطمه‌ معصومه‌ (ع‌) آن‌ بزرگوار توسط‌ موسی بن‌ خزرج‌ بن‌ سعد اشعری قمی ‌به‌ خاک‌ سپرده‌ شد .
موسی بن‌ خزرج‌ سایبانی از حصیر و بوریا بر قبر شریف‌ آن‌ بزرگوار برافراشت‌ محل‌ّ این‌ مقبره‌ درقدیم‌ به‌ «بابلان‌» معروف‌ بود . از این‌ تاریخ‌ به‌ بعد شهرت‌ و آوازة‌ قم‌ آغاز شد . ساختمان‌ سازی و سازندگی این‌ شهر رو به ‌افزایش‌ نهاد و تاکنون‌ ادامه‌ دارد .

توسعه‌ و بازسازی:
در سال‌ 256 هـ اوّلین‌ گنبدی که‌ برفراز تربت‌ پاک‌ فاطمه‌ معصومه‌ (س‌) بنا شد ، گنبدی برجی شکل‌با آجر و سنگ‌ بود که‌ به‌ همت‌ حضرت‌ زینب‌ دختر امام‌ جواد (ع‌) ساخته‌ شد ؛ و آن‌ زمانی بود که‌آن‌ حضرت‌ برای زیارت‌ عمه‌اش‌ حضرت‌ معصومه‌ (س‌) به‌ قم‌ آمده‌ بود .
در سال‌ 350 هـ به‌ همت‌ زید بن‌ احمد بن‌ بحر اصفهانی بارگاه‌ مطّهر حضرت‌ معصومه‌ (س‌) تجدید بناشد و دَرَ کوچک‌ آن‌ را با در بزرگتری تعویض‌ کرد .
در سال‌ 429 ـ 465 هـ و در زمان‌ طغرل‌ سلجوقی اَمیر اَبوالفضل‌ عراقی گنبد کوچک‌ مرقد را به‌ گنبد بزرگی تبدیل‌ و آن‌ را از نو بنا کرد .
در سال‌ 529 هـ به‌ همّت‌ زن‌ نیکوکاری بنام‌ شاد بیگم‌ دختر عماد بیگ‌ گنبدی بر قبر شریف‌ آن‌حضرت‌ بنا شد .
در سال‌ 925 هـ مرقد شریف‌ به‌ همّت‌ شاه‌ اسماعیل‌ صفوی تجدید بنا شد . او ایوان‌ شمالی و زیربنای ساختمان‌ صحن‌ عتیق‌ (قدیم‌) را بنا نهاد .
در سال‌ 950 هـ شاه‌ تهماسب‌ صفوی ضریحی از کاشی روی قبر بنا نمود .
در سال‌ 1077 هـ ، شاه‌ سلیمان‌ صفوی صحن‌ موزه‌ را در سمت‌ جنوبی حرم‌ بنا نمود .
در سال‌های 1210 تا 1214 هـ به‌ دستور نظام‌ السلطنه‌ در ضلع‌ غربی حرم‌ مطّهر دو دَرَنقره‌ای نصب‌ گردید .
در سال‌ 1213 هـ به‌ دستور فتح‌ علی شاه‌ قاجار قبر و گنبد و دَرَ مرقد شریف‌ با پوشش‌ طلایی‌آراسته‌ شد .
در سال‌ 1215 هـ جداره‌ی داخل‌ گنبد با نقش‌ و نگارهای برجسته‌ آینه‌ کاری و کتیبه‌های زیبای‌معرق‌ آراسته‌ گردید .
در سال‌ 1218 هـ قلی خان‌ یکی از رجال‌ حکومتی دولت صفوی ایوان‌ حرم‌ را تجدید بنا نمود ، و به‌ جای‌کاشی های گنبد خشت‌ هایی با پوشش‌ طلا در آن‌ به‌ کار برد .
در سال‌ 1221 زمین‌ و دیوار حرم‌ با سنگ‌ مرمر پوشانده‌ شد ، و ضریح‌ حرم‌ با پوششی از طلاآراسته‌ گردید و در ضلع‌ شمالی رواق‌ متصل‌ به‌ ایوان‌ طلا یک‌ دَرَ طلایی نصب‌ گردید .
در سال‌ 1266 هـ شاه‌ اسماعیل‌ ایوان‌ ها را تجدید بنا نمود، و صحن‌ قدیم‌ را گسترش‌ داد و در قسمت‌ شمالی صحن‌ قدیم‌ مناره‌أی را‌ ساخت‌ در سال‌ 1303 هـ وزیر اعظم‌ ، اتابک‌ ، پسر اَمین‌السلطان‌ آنچه‌ را که‌ پدرش‌ بنا نموده‌ بود تکمیل‌ کرد . او زیربنای صحن‌ نو معروف‌ به‌ «صحن‌اتابکی‌» را بنا کرد و تزیین‌ و بنای اتاق‌ های اطراف‌ آن‌ را ، که‌ بر مقبره‌های «اعیان‌» معروف‌ است‌ ، به‌پایان‌ رساند .
در سال‌ 1354 هـ موزه‌ی آستانه‌ احداث‌ شد و‌ همة‌ هدایای ارزشمند و گران‌ بها در آن‌ موزه‌نگهداری شد .
در سال‌ 1375 هـ ضریح‌ فولادی با نقره‌ پوشانده‌ شد و با نقش‌ و نگارها و کتیبه‌ های زیبای معرق‌آراسته‌ گردید .
سپس‌ شهاب‌ الملک‌ گلدسته‌های ایوان‌ شمالی را ساخت‌ و آن‌ ها را با کاشی مزیّن‌ کرده‌ کامران‌ میرزا برفراز مأذن‌ های ذکر شده‌ میله‌ هایی از طلا نصب‌ نمود .

hazrate-masoumeh-shrine(2)

دورنمای بارگاه‌ حضرت‌ معصومه‌ (س‌):

حرم‌ مطهر و سه‌ صحن‌ آن‌ همراه‌ با مسجد بالاسر مساحتی بالغ‌ بر 13527 متر مربع‌ به‌ خوداختصاص‌ داده‌ است‌ . حدود 1914 متر مربع‌ مساحت‌ زیر بنای حرم‌ مطهر است‌، و مابقی آن‌ عبارت‌ است‌ از دو صحن‌جدید و قدیم‌ . مرقد مستطیلی شکل‌ است‌ که‌ گنبد آن‌ با صفحات‌ طلا پوشیده‌ شده‌ است‌ . حرم‌ هم‌چنین‌ دارای چهار مناره‌ است‌ هر کدام‌ دارای حوض‌ و یک‌ تاج‌ مقرنس‌ می‌باشد . که‌ دو مناره از منارهای چهارگانه بزرگ‌ و دوتای دیگر کوچک‌ است‌ .

گنبد:

مرقد شریف‌ حضرت‌ معصومه‌ (س‌) گنبدی برجی شکل‌ دارد که‌ محیط‌ آن‌ از داخل‌ 66/28 و ازخارج‌ 35/560 متر می‌باشد . قاعدة‌ آن‌ دارای هشت‌ ضلع‌ است‌ که‌ طول‌ هر ضلع‌ آن‌ 3/58 و فاصلة‌بین‌ دو ضلع‌ 7/52 متر می‌باشد .
بر هر یک‌ از اضلاع‌ روزنه‌ای از طلا یا نقره‌ قرار دارد . در گلوگاه‌ ساق‌ گنبد کتیبه‌ ها و اشعار زیبایی‌به‌ زبان‌ فارسی نوشته‌ شده‌ است‌ . بر داخل‌ آن‌ با نقش‌ ها و آینه‌ کاری زیبا آراسته‌ شده‌ است‌ .

ضریح‌:

زیر گنبد ضریحی از نقره‌ قرار دارد که‌ در قسمت‌ بالای آن‌ و در تمام‌ جهات‌ بمقدار یک‌ متر با طلاآراسته‌ شده‌ است‌، هم‌ چنان‌ که‌ با کتیبه‌ ها و نقش‌ و نگارهای زیبا مزیّن‌ شده‌ است‌ . ارتفاع‌ آن‌ 4 متر و طول‌ آن‌ 25/5 و عرضش‌ 73/4 متر می‌باشد .

hazrate-masoumeh-shrine

ایوان‌ های حرم‌ مطّهر:

ایوان‌ طلا : این‌ ایوان‌ در شمال‌ روضة‌ مقدسه‌ واقع‌ شده‌ و به‌ صحن‌ قدیم‌ متصل‌ است‌ . ایوان‌ طلا ازداخل‌ با خشت‌ های زرفام‌ پوشیده‌ شده‌ است‌ و در آن‌ نقش‌ و نگارهای برجسته‌ای وجود دارد که‌ باطلا آراسته‌ شده‌ است‌ . در بالای آن‌ دو مناره‌ وجود دارد که‌ ارتفاع‌ هر کدام‌ 20/32 و قطر هر یک‌ متر است‌ ، و برفراز این‌ دو مناره‌ کلاهک‌ هایی طلایی وجود دارد .
ایوان‌ شرقی : این‌ ایوان‌ در سمت‌ شرقی روضة‌ مقدسه‌ واقع‌ شده‌ است‌. و به‌ واسطة‌ یک‌ رواق‌ آینه‌کاری شده‌ به‌ حرم‌ و صحن‌ جدید متصل‌ می‌شود . ایوان‌ نیم‌ هرمی است‌ که‌ با نقش‌ و نگارهای وآینه‌ کاری آراسته‌ شده‌ است‌ . در بالای این‌ ایوان‌ دو مناره‌ وجود دارد که‌ ارتفاع‌ هر کدام‌ 28 مترمی‌باشد .

صحن‌ های حرم‌ مطّهر:

صحن‌ عتیق‌ (قدیم‌) : صحن‌ قدیم‌ در شمال‌ روضة‌ مبارکه‌ واقع‌ است‌ ؛ طول‌ آن‌ 7/35 متر و عرض‌آن‌ 78/34 متر است‌ .
غرفه‌ ها سه‌ سمت‌ آن‌ را احاطه‌ کرده‌ ، و سمت‌ چهارم‌ آن‌ به‌ ایوان‌ طلا متصل‌ شده‌ است‌ .

صحن‌ جدید : این‌ صحن‌ به‌ «صحن‌ اتابکی‌» نیز معروف‌ است‌ . این‌ صحن‌ بزرگ‌ تر از صحن‌ قدیم‌است‌ و در سمت‌ شرقی حرم‌ مطّهر واقع‌ شده‌ است‌ . این‌ صحن‌ دارای هشت‌ ایوان‌ است‌ که‌ طول‌ضلع‌ شرقی و غربی آن‌ 78 متر و طول‌ ضلع‌ شمالی و جنوبی آن‌ 46 متر می‌باشد . امّا طول‌ چهار ایوان‌ دیگر به‌ 4 متر می‌رسد . ورودی این‌ صحن‌ از سمت‌ شرق‌ به‌ خیابان‌ ارم‌ باز می‌شود . پس‌ از این‌ورودی ایوانی به‌ ارتفاع‌ 6/13 متر قرار دارد ، که‌ با نقش‌ و نگارهای برجسته‌ و زیبا آراسته‌ شده‌است‌ .
در بالای بنای این‌ ایوان‌ یک‌ ساعت‌ بزرگ‌ و دو مناره‌ی کوچک‌ که‌ ارتفاع‌ هر کدام‌ 5/13 مترمی‌باشد قرار دارد .این‌ صحن‌ ورودی دیگری در سمت‌ شمالی دارد که‌ از طریق‌ ایوانی به‌ ارتفاع‌ 13متر به‌ خیابان‌ آستانه‌ منتهی می‌شود .
در سمت‌ جنوبی صحن‌ ورودی سوّمی وجود دارد که‌ از لحاظ‌ ارتفاع‌ و وجود مأذنه‌ های بالای ‌ایوانش‌ به‌ قسمت‌ شمالی شباهت‌ دارد .
دور تادور صحن‌ نمونه‌هایی وجود دارد که‌ هر کدام‌ دارای ایوانی خاص‌ است‌ .

صحن‌ موزه‌ : این‌ صحن‌ به‌ «صحن‌ موزه‌» معروف‌ و در سمت‌ جنوبی حرم‌ مطّهر واقع‌ شده‌ است‌طول‌ آن‌ 24 و عرض‌ آن‌ 5/19 متر است‌ ، و در بالای آن‌ گنبدی به‌ ارتفاع‌ و محیط‌ 17 م‌ وجود دارد .
این‌ گنبد بر ستون‌های مزّین‌ با سنگ‌ مرمر و نقش‌ و نگارهای زیبا قرار گرفته‌ است‌ .

hazrate-masoumeh-shrine(3)


درهای حرم‌ مطّهر:

مرقد مطّهر حضرت‌ معصومه‌ (س‌) دارای هشت‌ دَر است‌ . چهار تای آن‌ در صحن‌ نو و دوتای آن ‌در سمت‌ غربی مرقد واقع‌ شده‌اند . و یک‌ در آن‌ به‌ خیابان‌ موزه‌ و‌ در دیگر به‌ ورودی مدرسة‌ فیضیه‌ باز می‌شود .

بناهای الحاقی به‌ حرم‌ مطّهر:

در اطراف‌ مرقد مطّهر حضرت‌ معصومه‌ (س‌) بناها و ساختمان‌ های دیگری وجود دارد ، از جمله‌: مسجد بالاسر ، مسجد اعظم‌ ، مسجد طباطبائی (قدس‌) و مسجد امام‌ خمینی (قدس‌) . در مرقد کتابخانه‌ای است‌ که‌ به‌ «کتابخانة‌ آستانه‌» معروف‌ است‌ هم‌ چنین‌ در حرم‌ موزه‌ای قرار دارد که ‌ورودی آن‌ از صحن‌ موزه‌ است‌ ، و هدایای با ارزش‌ و گران‌ بها که‌ در مرور زمان‌ به‌ مرقد شریف‌ اهدا شده‌ است‌ در آن‌ نگه‌داری می‌شود .

معرفی نویسنده:

ثبت نظر درباره «آشنایی با حرم حضرت‌‌ معصومه‌ (س‌)»

دیدگاه خود را در کادر زیر بنویسید

2 + 6 = ?