کد مطلب: 33302 درج نظر
زمان مطالعه: 12 دقیقه
معرفی شهر دزفول

معرفی شهر دزفول

شهرستان دزفول واقع در جنوب غرب کشور و شمال استان خوزستان است. دزفول دارای زمستان و پاییزی مدیترانه‌ای بوده...
زمان مطالعه: 12 دقیقه
شهرستان دزفول واقع در جنوب غرب کشور و شمال استان خوزستان است. دزفول دارای زمستان و پاییزی مدیترانه‌ای بوده و زیست بوم سرسبز آن از پایان زمستان تا آغاز بهار بسیار دلپذیر است و به همین دلیل این شهر  به نقطه‌ای زیبا برای گردشگران از سراسر ایران بدل شده است. برای شناخت بیشتر این شهر و جاذبه‌های گردشگری آن، همراه آسمونی باشید.



معرفی شهر دزفول

معرفی اجمالی شهر دزفول

دزفول سی‌ویکمین شهر پرجمعیت کشور است که با مساحت نزدیک به 4،762 کیلومتر مربع در کنار رودخانه دز و در بخش‌های جلگه‌ای استان خوزستان واقع شده است. جمعیت دزفول طبق سرشماری سال 1390 مرکز آمار ایران 420 هزار نفر بوده است. شهر در ارتفاع 143 متری از سطح دریا و از شهرهای شمالی استان خوزستان است. دزفول به خاطر عبور رود دز از این شهر و پیشینه تاریخی‌اش، اهمیت ویژه‌ای دارد.

دزفول از لحاظ وسعت دومین شهر بعد از اهواز در استان است که از سمت شمال به استان لرستان، از سمت شرق به شهرستان مسجد سلیمان و استان چهار محال و بختیاری، از غرب به شهرستان اندیمشک و شوش و از جنوب به شهرستان شوشتر و اهواز و محدود می‌شود.

دزفول در دامنه‌های زاگرس میانی جای دارد و پیشینه تاریخی آن به زمان ساسانیان بازمی‌گردد ولی پیش از ساسانیان هم شهری آباد بوده و بخشی از سرزمین‌های امپراتوریهای ایلام و هخامنشیان بوده است. فرهنگ مردم دزفول را می‌توان آمیزه‌ای از فرهنگ کهن خوزستان دانست که مناطق اطراف آن در حدود 5،000 سال زیستگاه مردم این نواحی بوده است.

نام‌شناسی دزفول

احتمالاً نام دزفول یا «دژپل» از واژه‌ی «پل» مشتق شده است و «دز» نیز به معنی قلعه است و منظور دژی است که عده‌ای نگهبان و مأمور برای حفاظت پل در آن زندگی می‌کردند. چنانچه پس از دوران انحطاط شوش و نیز خرابی جندی شاپور، برخی مردم این دو شهر به اطراف این دژ پناه آوردند و خانه‌هایی ساختند و به تدریج شهر به وجود آمده است. دزفول در اصل «اندامیش» نام داشته و تا اوایل قرن سیزدهم نیز به همین نام بوده است. معمولا دژ به معنی قلعه است ولی در اینجا منظور یک دژ طبیعی است که در 48 کیلومتری دزفول در کنار رود دز قرار گرفته و یکی ازمهمترین استحکامات کوهستانی ایران به شمار می‌آید.

دزفول در 8 سال جنگ تحمیلی

با آغاز جنگ ایران و عراق، دزفول یکی از شهرهایی بود که بیش از 160 بار به آن یورش موشکی شد. این حملات به قدری زیاد بود که اعراب نام «بلدالصواریخ» به معنی شهر موشک‌ها را به دزفول دادند. دزفول به عنوان شهری شناخته می‌شد که جزو اهداف اصلی حملات موشکی عراق بود و در ترتیب حروف ابجد موشک‌های عراقی، همیشه (الف) دزفول بوده است. مردم دزفول با وجود موشک‌باران شدید همچنان مقاومت می‌کردند و نماز جمعه دزفول هر هفته با حضور مردم و رزمندگان اقامه می‌شد. در تاریخ 31 شهریور 1359 هواپیماهای عراقی در نخستین روز جنگ به شیوه نیروی هوایی ارتش اسراییل در جنگ شش روزه، به پایگاه‌های نیروی هوایی ایران یورش بردند. پایگاه چهارم شکاری دزفول (پایگاه وحدتی) یکی از این پایگاه‌ها بود.

پس از آن نیروهای عراقی بارها به شهرهای دزفول و اندیمشک با بمب و موشک یورش بردند که متأسفانه حاصل آن هشت سال، 2٬600 کشته از این شهرها بود. پس از جنگ به پاس پایداری مردم دزفول این شهر، شهر نمونه نامیده شد و به پاس مقاومت و پایداری مردم دزفول در طول هشت سال جنگ ایران و عراق، چهارم خرداد در تقویم ملی ایران از سال 1390 به عنوان روز مقاومت و پایداری، روز دزفول نام گذاری شده است.

اقلیم‌شناسی و آب و هوای دزفول

این شهرستان با زیست بوم زیبای جلگه‌ای-کوهپایه‌ای و کوهستانی خود در سراسر سال و به ویژه در روزهای نوروز پذیرای شمار بسیاری از گردشگران است. گرم‌ترین و سردترین ماه‌های سال این شهرستان به ترتیب تیر و دی هستند. بررسی یک دوره آماری آب و هوایی نشان می‌دهد که حداقل درجه حرارت شهرستان دزفول 2 درجه و حداکثر آن 46 درجه سانتیگراد است. وجود دو رودخانه دز و کرخه در این منطقه سبب شده که این شهرستان دارای زمین‌های حاصلخیز خوبی باشد. رودخانه دز چند کیلومتر بعد از دزفول به رود خانه کارون می‌ریزد.

جاذبه های گردشگری دزفول

دریاچه شهیون دزفول

یکی از زیبا‌ترین دریاچه‌های ایران و جهان در شمال غربی دزفول و پشت دو کوه شاداب و تنگوان شکل گرفته و چهره زیبایی به منطقه «شهیون» داده است. این دریاچه زمینه‌ی مساعدی برای انجام ورزش‌های آبی از جمله قایقرانی، اسکی، شنا و... به وجود آورده است. وجود چند جزیره کوچک و بزرگ که روی آن‌ها انبوهی از درختان کنار و بادام کوهی به چشم می‌خورد، جلوه دیگری به دریاچه بخشیده است؛ به گونه‌ای که جزیره بزرگ وسط دریاچه با مساحتی بالغ بر شصت هزار متر مربع چشم‌انداز زیبایی را پدید آورده است.



جنگل‌های دز دزفول

شهر دزفول میزبان تنوع‌های طبیعی مختلفی است. در جنوب این شهرستان جنگل‌های زیبای دز با غنای زیست محیطی بسیاری واقع شده‌اند. منطقه حفاظت شده دز شامل پناهگاه و منطقه حفاظت شده دز است. ارتفاع منطقه دز متغیر و بین 40 تا 80 متر از سطح دریا است و در دو سوی رودخانه دز به صورت دو نوار سبزرنگ قرار دارد. پوشش غالب منطقه را «درختان پده» تشکیل می‌دهند که به دلیل قدرت رویش دوگانه و سریع الرشد بودن هم دارای ارزش اقتصادی و هم از نظر زیستی گونه‌ای مناسب است. از سایر درختان و درختچه‌های این منطقه می‌توان به سریم، گز، تمشک، کهور و... اشاره کرد. قسمتی از جنگل‌های دز به بیشه عباس آباد مشهور است. بیشه عباس آباد در 10 کیلومتری جنوب غربی دزفول واقع شده و در راستای حرکت رودخانه دز، به سمت جنوب شرق، امتداد پیدا می‌کند.

آسیاب‌های آبی دزفول

آنچه امروز به عنوان آسیاب‌های آبی شناخته می‌شود، مجموعه‌ای از سازه‌های آبی است که در گذشته به عنوان آب‌بند و آسیاب استفاده می‌شدند. این مجموعه در ارتباط با جریان دایمی رود دز و همزمان با شکل‌گیری هسته ساسانی شهر در بستر رودخانه ساخته شده و در دوره‌های بعدی توسعه شهر، به فراخور نیاز ساکنین جدید شهر، توسعه یافته‌اند.

پیشینه تاریخی آسیاب‌های آبی در ارتباط با سازه پل قدیم دزفول، مربوط به دوره‌ی ساسانیان است ولی عمده آثار موجود از آسیاب‌ها که در سه بخش از رودخانه موجود هستند، به دوره‌های تاریخی صفویه و قاجاریه برمی‌گردد. این سازه‌ها از مصالحی چون قلوه سنگ رودخانه‌ای، آجر و با ملات ساروج ساخته شده‌اند. فرم معماری آسیاب‌ها برگرفته از سبک معماری بومی این شهرستان بوده و به صورت یک مجموعه به هم پیوسته ساخته شده است.

آبشار شوی دزفول

آبشار شوی شهرستان دزفول با ارتفاع 85 متر و عرض 70 متر در ایران بی‌نظیر بوده و بزرگترین آبشار خاورمیانه است. این آبشار در رشته کوه‌های زاگرس و در دهستانی به نام «شوی» از توابع شهرستان دزفول و در نزدیکی کوه «سالن» و دارای تنوع زیست محیطی بسیار زیبا به ویژه در فصل بهار است.

مسجد جامع دزفول

مسجد جامع دزفول پس از پل قدیم دزفول، دومین اثر مهم تاریخی شهر دزفول به شمار می‌رود و از لحاظ معماری و دارا بودن شبستان و ستون‌های سنگی در شمار مساجد اولیه دوره‌ی اسلامی بوده که در قرن سوم هجری ساخته شده است. این بنا برگرفته از اصول معماری کاخ ایوان کرخه بوده و شکل‌گیری کنونی آن (چهار ایوانی) به اواسط دوره صفویه (1050 هجری قمری) برمی‌گردد.

عمده تزیینات کاشی کاری بنا مربوط به دوره‌ی قاجاریه و با خط بنایی و نقوش هندسی مزین شده است. این مسجد با شکوه در قرون هفت تا دوازدهم هجری قمری توسعه و مرمت یافته است. دیوارهای مسجد بسیار قطور و دارای ستون سنگی و پوشش شبستان مسجد، گنبدی شکل و آجری است. محراب مسجد در وسط مستقر و دارای گچبری‌های زیبایی است. در جبهه‌ی شرقی مسقف مسجد، غریبخانه واقع شده که در گذشته محل استراحت مسافرین از راه رسیده بوده و در دوران اخیر تبدیل به نمازخانه شده است، این بخش را می‌توان قدیمی‌ترین بخش مسجد جامع عنوان کرد.

مجتمع فرهنگی سینمایی دزفول

مجتمع فرهنگی سینمایی دزفول، یکی از زیبا‌ترین بناهای شهرستان دزفول است. طراحی فرهنگسرای دزفول توسط مهندس «فرهاد احمدی» انجام گرفت و در سال 67 عملیات پروژه فوق آغاز و سپس به صورت طرح ملی شناخته و بودجه آن با پیگیری و حمایت جدی معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ساخته شد.

این مجتمع به عنوان پروژه‌ی منتخب در جشنواره «روروز» در نروژ برگزیده شد و از این بابت مورد توجه قرار گرفت که به ترتیبی، بازتاب دهنده مفاهیم بنیادین این دیار در ایجاد فضا و استفاده از هندسه مألوف در ترکیب با مصالح بومی بود و در عین حال، از فناوری دوران مدرن بهره می‌گرفت.



موزه مردم شناسی دزفول (حمام کرناسیون)

حمام کرناسیون (موزه مردم‌شناسی) به شماره 8477 در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده و یکی از بناهای دوره قاجاریه است. این بنای تاریخی پس از بازسازی در سال 85 توسط سازمان نوسازی و میراث فرهنگی به عنوان موزه مردم‌شناسی تغییر کاربری داده و با بازدید از آن می‌توان با انواع مشاغل قدیم دزفول آشنا شد. این حمام در مرکز محله «کرناسیون» در شمالی‌ترین قسمت بافت قدیم قرار گرفته است. حمام کرناسیون با مساحتی حدود 880 متر مربع دارای سردری کوچک و زیبا با تزئینات ساده آجرکاری است. بنای حمام به دو قسمت زنانه و مردانه قابل تفکیک بوده که هرکدام از فضاهایی به نام‌های دالان ورودی، سربینه، گرمخانه و... تشکیل شده است.

پل قدیم دزفول (ساسانی)

پل قدیم دزفول مهم‌ترین اثر تاریخی شهر دزفول است که دو منطقه شرقی و غربی را به هم وصل می‌کند، در حقیقت یکی از راه‌های رابط منطقه جندی شاپور و سرزمین بین‌النهرین بوده که به دستور شاپور اول ساسانی پس از پیروزی بر «والرین» امپراتور روم و با به‌کارگیری اسرای رومی در سال 263 میلادی ساخته شده است و هنوز با گذشت نزدیک به 18 قرن از احداث آن و با وجود تغییر و تحولات مختلفی که در طول عمر خود داشته، هنوز به شکل تقریبی اولیه‌اش، به یادگار مانده و زینت بخش و مایه افتخار این گوشه از سرزمین ما شده است. همانطور که در ابتدای مقاله اشاره شد، نام شهر دزفول (دژپل) به سبب وجود چنین بنای با شکوهی است.

پل قدیم دزفول به دلیل اهمیت ارتباطی خود، در روزگاران گذشته در دوره‌های گوناگون از جمله دیلمی، صفوی، قاجار و پهلوی تعمیر و بازسازی شده است. پل تاریخی دزفول با گذشته سالیان دراز همچنان پابرجاست و به عنوان قدیمی‌ترین پل استوار جهان شناخته می‌شود. این پل به شماره 84 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است و با توجه به قدمت و اثر بخشی آن، می‌تواند یکی از آثاری باشد که در فهرست میراث جهانی نیز به ثبت برسد.

روستای لیوس دزفول

روستای «لیوس» در 73 کیلومتری شمال شهرستان دزفول در بخش سردشت واقع شده است. به رغم گذشت سالیان زیاد از عمر این روستای تاریخی، در بافت کهن آن، هنوز هم شاهد نحوه معیشت، فرهنگ و سنن، گویش، آداب و رسوم و برپایی مراسم مختلف به شیوه کاملا سنتی هستیم. این روستا علاوه بر بافت زیبای تاریخی خانه‌ها، دارای جاذبه‌های گردشگری طبیعی و بکر شامل کوهستان‌ها، مراتع بسیار زیبا، باغ‌های میوه، رود خانه، آبشار و... است. این روستا دارای سبک خاص معماری است که از تمام بخش‌های موجود در یک ساختمان استفاده بهینه می‌شود.

برای نمونه، از ستون‌های ساختمان به عنوان انبار گندم استفاده شده است یا طراحی و جنس مصالح ساختمان به گونه‌ای بوده که در فضاهای مختلف دمای مورد نیاز برای نگهداری اجناس و مواد مورد نظر را داشته باشد. معابر عمومی آن دارای ویژگی خاصی است و به گونه‌ای طراحی شده که سرعت و سلامت برای عابر در رسیدن به محل فعالیت در اطراف روستا یا برگشت به منزل فراهم باشد. چنار و چشمه جاری در کنار آن یکی از چشم اندازهای زیبای این روستاست. از ابنیه تاریخی و مذهبی آن مقبره «سید ولی‌الدین گوشه»، جد سادات گوشه و کاظمینی در دزفول است.

بقعه شاه رکن‌الدین دزفول

در مرکز شهر دزفول و در نزدیکی خیابان طالقانی فعلی در دل بافت قدیم این شهر، آرامگاه شاه رکن‌الدین واقع شده است.

صاحب مقبره سید علی فرزند بهاءالدین معروف به بابا رکن‌الدین ولی (شاه رکن‌الدین) عارف و زاهد قرن هشتم هجری است. بقعه شاه رکن الدین دارای گنبدی آبی است که به شکل زیبایی به کاشی کاری مزین شده است. دو گلدسته‌ی آجری، با کاشیکاری زیبایی در جلوی درب ورودی قرار دارد. ایوان ورودی در ضلع شمالی بنا دیده می‌شود و ساختمان دارای طاق‌های مقعر و متعددی است. بقعه شاه رکن الدین در مرکز محله‌ای به همین نام واقع است و یکی از محلاتی است که عناصر کامل یک مرکز محله را داراست.

یک مسجد و یک حمام قدیمی بسیار زیبا در کنار این بقعه دیده می‌شود و یک مدرسه علمیه قدیمی در مجاورت این بقعه به چشم می‌خورد که با یک راهروی مزین به کاشیکاری به بقعه متصل می‌شود. فضای سبز و زیبای این بقعه آن را به نگین سبز بافت قدیم دزفول مشهور کرده است. این بقعه زیبا و ارزشمند به شماره 1377 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.



تفریحگاه ساحلی دز دزفول (علی کله)

در قسمت جنوبی سد دز و شمال شهر دزفول تفریحگاه ساحلی زیبا و دیدنی دز (علی کله) واقع شده که از مهم‌ترین مراکز تفریحی شهرستان دزفول و خوزستان در فصول بهار و زمستان به شمار می‌رود. آب زلال و فضای فرح‌بخش علی کله به خصوص در فصول گرم سال فرصتی مغتنم برای شنا و استفاده از فضای آرامش بخش ساحل دز را فراهم آورده است.

در فصول گرم سال، به خصوص ایام نوروز گردشگران بسیاری از شهرهای مختلف خوزستان به علی کله می‌آیند تا از فضای خنک و زیبای آن استفاده کنند و بسیاری شب را نیز در چادرهای مسافرتی در کنار ساحل به صبح می‌رسانند. همین استقبال موجب شد شهرداری دزفول عملیات احداث کمپ‌هایی برای اسکان، رستوران ویژه چغازنبیل و نیز ایجاد استخری برای استفاده بانوان از این مجموعه را آغاز کند که پیشرفت فیزیکی خوبی تاکنون داشته‌اند.

آرامگاه یعقوب لیث صفاری دزفول

بقعه «یعقوب لیث صفاری» نخستین شهریار ایرانی در شرق دزفول واقع شده است. یعقوب لیث صفاری زبان پارسی را نخستین بار پس از ورود اسلام به ایران دوباره به عنوان زبان رسمی ایران اعلام کرد. وی تلاش‌های بسیاری برای خروج بخش‌هایی از ایران از دست خلیفه عباسی کرد و سرانجام در سال 165 هجری قمری در شهر جندی شاپور دزفول درگذشت. در حال حاضر آرامگاه وی در جاده 12 کیلومتری دزفول-شوشتر و در روستای اسلام آباد در نزدیکی محوطه باستانی جندی شاپور واقع شده است.

بنای بقعه یک چهار طاقی با گنبدی مخروطی و مضرس در دوره سلجوقی تشکیل شده است. ایوان بزرگ شمالی بقعه وی مربوط به دوره‌ی تیموری بوده که در دوره قاجاریه به این ایوان بسته شده و در اصلی بنا در آن تعبیه شده است. گنبد اصلی بقعه به صورت دو پوسته و الهام گرفته از شکل تنه تنه نخل است، این بنای با شکوه به دلیل اهمیت تاریخی و فرهنگی به شماره 2550 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و یکی از جاذبه‌های ارزشمند تاریخی دزفول و خوزستان به شمار می‌رود.

روستای پامنار دزفول

روستای پامنار جزو بخش شهیون در فاصله 25 کیلومتری شهر دزفول به وسعت 57 هکتار در میان دامنه‌های رشته کوه‌های زاگرس و مشرف به دریاچه سد دز در شمال شهرستان دزفول واقع شده است. روستای پامنار به‌واسطه چشم اندازهای بسیار متنوع طبیعی-فرهنگی و به دلیل همجواری با دریاچه دز و همچنین وجود درخت‌های سدر و دره‌ها و چشمه‌ها، دارای طبیعتی جذاب و خاص است که همه ساله گردشگران فراوانی را به خود جذب می‌کند.

آستانه متبرکه سبزقبا (ع) دزفول

آستانه متبرکه «سبزقبا» در مرکز شهر دزفول ، آرامگاه سید محمد بن موسی کاظم (ع) ، برادر امام رضا (ع) است. بقعه سبزقبا به عنوان چهارمین حرم اهل بیت عصمت در کشور به شمار می‌رود و عاشقان عصمت و طهارت در دزفول و سایر شهرهای کشور به خصوص استان خوزستان، به زیارت سبزقبا به دزفول می‌شتابند. اصل بنای این بقعه متعلق دوره‌ی به تیموری و سلجوقی بوده که در دوره‌های اخیر به شکل جدیدی تغییر و توسعه یافته و گنبد زیبایی برای آن ساخته شده است.

تپه‌های باستانی چغامیش دزفول

چغامیش شهری از دوران پیش از اختراع خط است و قدمت آن به حدود 50 قرن پیش از میلاد می‌رسد. چغامیش را باید نخستین مرکز در ایران دانست که خط و کتاب، اول بار در آنجا ظاهر شده است. این تپه‌های ارزشمند که گنجینه تمدن های بسیار است به شماره 487 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌اند.

پارک جنگلی شقایق دزفول

پارک جنگلی شقایق مثل بعضی از جاذبه‌های گردشگری این شهرستان هنوز ناشناخته مانده و ناشناخته ماندن این منطقه طبیعت را به محیطی بکر و زیبا تبدیل کرده است . کسانی که دوست دارند به دور از هیاهو و شلوغی از طبیعت لذت ببرند، پارک جنگلی شقایق را انتخاب می‌کنند. آبشار زیبای شقایق هم در این مکان واقع شده است که از دور خود نمایی می‌کند و زیبایی پارک جنگلی را دوچندان کرده است

معرفی نویسنده:

تحصیلکرده رشته زبان انگلیسی و علاقمند به اخبار و موضوعات روز ایران و جهان، تازه ترین نوشته های من در بخش اخبار آسمونی منتشر میشه

ثبت نظر درباره «معرفی شهر دزفول»

دیدگاه خود را در کادر زیر بنویسید

4 + 9 = ?