کد مطلب: 13295 درج نظر
زمان مطالعه: 8 دقیقه
40 حدیث در مورد اخلاق پسندیده

40 حدیث در مورد اخلاق پسندیده

« 1 » پيامبر صلى‏الله‏عليه ‏و‏آله:... وَ ما يَمْنَعُكَ أنْ تُحِبَّ أنْ تَعيشَ حَميدا وَ تَموتَ سَعيدا و...
زمان مطالعه: 8 دقیقه

40 Hadith on good ethics« 1 » پیامبر صلی‏الله‏علیه ‏و‏آله:

... وَ ما یَمْنَعُکَ أنْ تُحِبَّ أنْ تَعیشَ حَمیدا وَ تَموتَ سَعیدا و اِنّما بُعِثْتُ عَلی تَمامِ مَحاسنَ الأخْلاقِ؛(مجمع الزوائد، ج 8 ، ص 23 )

چه چیزی مانع توست که زندگی پسندیده و مرگ با سعادت را داشته باشی، چرا که من برای کامل نمودن اخلاق زیبا مبعوث شده‏ام .

« 2 » پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله:

اَحَبُّکُمْ اِلَی اللّه‏ِ اَحْسَنُکُمْ اَخْلاقا؛(مجمع البیان، ج 10، ص 87 .)

محبوب‏ترین شما در نزد خدا، خوش اخلاق‏ترین شماست .

« 3 » امام صادق علیه‏السلام:

اِنَّ مِمّا یُزَیِّنُ الاِْسْلامَ الاَْخْلاقُ الْحَسَنَةُ فیما بَیْنَ النّاس؛(مشکاة الأنوار، ص 422.)

خوش اخلاقی در بین مردم، زینت اسلام است .

« 4 » امام علی علیه‏السلام:

عَوِّدْ اُذُنـَکَ حُسْنَ الاِْسْتِماعِ وَ لا تُصغِ اِلی ما لا یَزیدُ فی صَلاحِکَ استِماعُهُ فَاِنَّ ذلِکَ یُصدئُ الْقُلوبَ وَ یوجِبُ الْمَذامَّ؛(غررالحکم، ح 6234 . )

گوش خود را به شنیدن خوبی‏ها عادت بده و به آنچه که به صلاح و درستی تو نمی‏افزاید گوش مسپار، زیرا این کار، دل‏ها را زنگار می‏زند و موجب سرزنش می‏شود .

« 5 » امام صادق علیه‏السلام:

اَلا اُحَدِّثُکَ بمَکارِمِ الاَْخْلاقِ؟ الصَّفْحُ عَنِ النّاس وَ مُواساةُ الرَّجُلِ اَخاهُ فی مالِهِ وَ ذکْرُ اللّه‏ِ کَثیرا؛(معانی الأخبار، ص 191، ح 2. )
آیا به شما بگویم که مکارم اخلاق چیست؟ گذشت کردن از مردم، کمک مالی به برادر (دینی) خود و بسیار به یاد خدا بودن .

« 6 » امام علی علیه‏السلام:

عَوِّدْ نَفْسَکَ الْجَمیلَ فَباعْتیادکَ اِیّاهُ یَعودُ لَذیذا؛(شرح‏نهج البلاغه، ابن ابی‏الحدید، ج20، ص266، ح92. )

خودت را به کارهای زیبا عادت بده که اگر به آنها عادت کنی، برایت لذت بخش می‏شوند .

« 7 » امام علی علیه‏السلام:

ما اَصْعَبَ اِکْتِسابَ الْفَضائِلِ وَ اَیْسَرَ اِتْلافَها؛(شرح‏نهج‏البلاغه، ابن ابی الحدید، ج20، ص 259، ح38.)

فضائل اخلاقی و صفات پسندیده چه به سختی به دست می‏آیند و چه آسان از دست می‏روند .
« 8 » امام سجاد علیه‏السلام:

قُلْتُ لِعَلیِّ بْنِ الْحُسَینِ علیه‏السلام اَخْبرنیِ بجَمیعِ شَرایِـعِ الّدینِ، قالَ علیه‏السلام : قَوْلُ الْحَقِّ وَ الْحُکْمُ بالْعَدْلِ وَ الْوَفاءُ بالْعَهْد؛(خصال، ص 113، ح 90. )

به امام سجّاد علیه‏السلام عرض کردم: مرا از تمام دستورهای دین آگاه کنید، امام علیه‏ السلام فرمودند: حقگویی، قضاوت عادلانه و وفای به عهد .

« 9 » پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله:

اَلا اُنَـبِّـئُـکُمْ بخیارِکُمْ؟ قالوا: بَلی یا رَسولَ اللّه‏ِ. قالَ اَحاسنُـکُم اَخْلاقا اَ لْمُوَطِّـئُونَ اَکْنافا، اَ لَّذینَ یَأْلِفونَ وَ یُؤْلَفونَ ؛(بحارالأنوار، ج 71، ص 396، ح 76. )

آیا شما را از بهترین افرادتان خبر ندهم؟ عرض کردند: چرا، ای رسول خدا. حضرت فرمودند: خوش اخلاق‏ترین شما، آنان که نرمخو و بی‏آزارند، با دیگران انس می‏گیرند و از دیگران انس و الفت می‏پذیرند .

« 10 » امام علی علیه‏السلام:

رَأْسُ الْعِلْمِ التَّمْییزُ بَیْنَ الاَْخْلاقِ وَ اِظْهارُ مَحْمودها وَ قَمْعُ مَذْمومِها؛(غررالحکم، ح 5267. )

بالاترین درجه دانایی، تشخیص اخلاق از یکدیگر و آشکار کردن اخلاق پسندیده و سرکوب اخلاق ناپسند است.

« 11 » امام صادق علیه‏السلام:

مَنْ اَحْسَنَ خُلْقَهُ اَحَبَّهُ الاَْخْیارُ وَ جانَبَهُ الفُجّارُ؛(مستدرک الوسائل، ج 8 ، ص 449. )

انسان خوش اخلاق، از دوستی مردمان خوب برخوردار است و از تعرّض آدم‏های نابکار در امان است .

« 12 » امام صادق علیه‏السلام:

وَ قَدْ سُئِلَ عَنْ مَکارِمِ الاَْخْلاقِ: اَلْعَفْوُ عَمَّنْ ظَـلَمَکَ وَ صِلَةُ مَنْ قَطَعَکَ وَ اِعْطاءُ مَنْ حَرَمَکَ وَ قَوْلُ الْحَقِّ وَ لَوْ عَلی نَفْسکَ؛(معانی الأخبار، ص 191، ح 1. )

درباره مکارم اخلاق سؤال شد، فرمودند : گذشت از کسی که به تو ظلم کرده، رابطه با کسی که با تو قطع رابطه کرده، عطا به آن کس که از تو دریغ داشته است و گفتن حق اگر چه بر ضد خودت باشد 

« 13 » امام حسن عسکری علیه‏السلام:

کَفاکَ اَدَبا تَجَـنُّـبُکَ ما تَـکْرَهُ مِنْ غَیْرِکَ؛(بحارالأنوار، ج 78، ص 377. )

برای ادب تو همین بس که آنچه را از دیگران نمی‏پسندی، از آن دوری کنی.

« 14 » امام حسین علیه‏السلام:

لا تَقولَنَّ فی اَخیکَ المُؤْمِنِ اِذا تَواری عَنْکَ اِلاّ ما تُحِبُّ اَنْ یَقولَ فیکَ اِذا تَوارَیْتَ عَنْهُ؛(بحارالأنوار، ج 78، ص 127. )

وقتی که برادر دینی‏ات از تو جدا شد، سخنی پشت سر او نگو، مگر این که دوست داری او در پشت سر تو آن را بگوید .

« 15 » پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله:

ثَلاثٌ مَنْ لَمْ تَکُنْ فیهِ فَلَیْسَ مِنّی وَ لا مِنَ اللّه‏ِ عَزَّوَجَلَّ. قیلَ: یا رَسولَ اللّه‏ِ، وَ ما هُنَّ؟ قالَ: حِلْمٌ یَرُدُّ بهِ جَهْلَ الْجاهِلِ وَ حُسْنُ خُلْقٍ یَعیشُ بهِ فِی النّاس وَ وَرَعٌ یَحْجُزُهُ عَنْ مَعاصِی اللّه‏ِ عَزَّوَجَلَّ؛(خصال، ص 145، ح 172. )

سه چیز است که هر کس نداشته باشد نه از من است و نه از خدای عزّوجلّ. عرض شد: ای رسول خدا! آنها کدامند؟ فرمودند: بردباری که به وسیله آن جهالت نادان را دفع کند، اخلاق خوش که با آن در میان مردم زندگی کند و پارسایی که او را از نافرمانی خدا باز دارد.

« 16 » امام صادق علیه‏السلام:

اِنَّ لاَِهْلِ الْجَنَّةِ اَرْبَعَ عَلاماتٍ: وَجْهٌ مُنْبَسطٌ وَ لِسانٌ لَطیفٌ وَ قَلْبٌ رَحیمٌ وَ یَدٌ مُعْطیَةٌ؛(مجموعه ورام، ج 2، ص 91. )

بهشتی‏ها چهار نشانه دارند: روی گشاده، زبان نرم، دل مهربان و دستِ دهنده.

«17» پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله:

اَبَی اللّه‏ُ لِصاحِب الْخُلْقِ السَّیِّی‏ءِ بالتَّوبَةِ. فَقیلَ: یا رَسول اللّه‏ِ، وَ کَیْفَ ذلِکَ؟ قالَ: لاَِنـَّهُ اِذا تابَ مِنْ ذَنـْبٍ وَقَعَ فی اَعْظَمَ مِنَ الذَّنـْب الّذی تابَ مِنْهُ؛(بحارالأنوار، ج 73، ص 299، ح 12. )

خداوند از آدم بد اخلاق توبه نمی‏پذیرد. عرض شد: ای رسول خدا، چرا؟ فرمودند: چون هرگاه از گناهی توبه کند در ورطه گناهی بدتر از آن که توبه کرده است می‏افتد.

« 18 » پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله:

لا تَـکُنْ عَیّابا وَ لا مَدّاحا وَ لا طَعّانا وَ لا مُماریا؛(مکارم الاخلاق، ص 467.)

نه عیب‏جو باش و نه ثناگو، نه زخم‏زبان زن و نه مجادله گر .

« 19 » امام علی علیه‏السلام:

فی سَعَةِ الاَْخْلاقِ کُنوزُ الاَْرْزاقِ؛(کافی، ج 8 ، ص 23. )

گنج‏های روزی در وسعت اخلاق نهفته است .

« 20 » امام علی علیه‏السلام:

مَنْ ساءَ خُلْقُهُ ضاقَ رِزْقُهُ؛(غررالحکم، ح 8023.)

هر کس بد اخلاق باشد، روزی‏اش تنگ می‏شود .

« 21 » امام صادق علیه‏السلام:

لا عَیْشَ اَهْنَأُ مِنْ حُسْنِ الْخُلُقِ؛(علل الشرایع، ج 2، ص 559.)

هیچ زندگی گواراتر از اخلاق و رفتار پسندیده نیست .

« 22 » امام علی علیه‏السلام:

اَلسَّیِّئُ الْخُلُقِ کَثیرُ الطَّیْش مُنَغَّصُ الْعَیْش؛(غررالحکم، ح 1604 . )

آدم بد اخلاق بسیار خطا می‏کند و زندگی‏اش تلخ می‏شود .

« 23 »امام سجاد علیه‏السلام:

اَللّهُمَّ لا تَدَعْ خَصْلَةً تُعابُ منّی اِلاّ اَصْلَحْتَها وَ لا عائِبَةً اُوَنَّبُ بها اِلاّ حَسَّنْتَها وَ لا اُکْرومَةً فیَّ ناقِصَةً اِلاّ اَتـْمَمْتَها ؛(صحیفه سجادیه، از دعای 20. )

خدایا هیچ صفتی که بر من عیب شمرده شود وامگذار مگر آن که اصلاحش فرمایی و هیچ صفت نکوهیده‏ای را بجای مگذار مگر آن که آن را نکوسازی و مرا در هیچ خصلت پسندیده ناتمامی فرو مگذار مگر آن که کاملش گردانی .

« 24 » امام صادق علیه‏السلام:

قالَ لُقْمانُ لاِبْنِهِ: یا بُنَیَّ ایّاکَ وَ الضَّجَرَ وَ سوءَ الْخُلْقِ وَ قِلَّةَ الصَّبْرِ فَلا یَسْتَقیمُ عَلی هذهِ الْخِصالِ صاحِبٌ وَ اَ لْزمْ نَفْسَکَ التُّؤَدَةَ فی اُمورِکَ وَ صَبِّرْ عَلی مَؤوناتِ الاِْخْوانِ نَفْسَکَ وَ حَسِّنْ مَعَ جَمیعِ النّاس خُلْقَکَ؛(قصص الأنبیاء، ص 198، ح 245. )

لقمان به فرزندش فرمود : فرزندم! از بی‏حوصلگی و بد اخلاقی و بی‏تابی دوری کن که هیچ دوستی تحمل این خصلت‏ها را ندارد. در کارهایت آرام و بردبار، در تحمّل زحمات برادران صبور و با همه مردم خوش اخلاق باش.

« 25 » امام علی علیه‏السلام:

رُبَّ عَزیزٍ اَذَ لَّهُ خُلْقُهُ وَ ذَلیلٍ اَعَزَّهُ خُلْقُهُ؛(بحارالأنوار، ج 71، ص 396، ح 79 )

چه بسا عزیزی که اخلاق بدش او را ذلیل و چه بسا ذلیلی که اخلاق خوبش او را عزیز کرد .

« 26 » امام علی علیه‏السلام:

حَسِّنْ خُلْقَکَ یُخَفِّفِ اللّه‏ُ حِسابَکَ؛(امالی صدوق، ص 278 )

اخلاقت را خوب کن تا خداوند حسابت را آسان گرداند .

« 27 » امام علی علیه‏السلام:

اِذا حَسُنَ الْخُلْقُ لَطُفَ النُّطْقُ؛(غررالحکم، ح 4052 . )

با اخلاق نیکو، گفتار نرم می‏شود .

« 28 » امام علی علیه‏السلام:

حُسْنُ الْخُلْقِ فی ثَلاثٍ: اِجْتِنابُ الْمَحارِمِ وَ طَـلَبُ الْحَلالِ وَ التَّـوَسُّعُ عَلَی الْعِیالِ؛(بحارالأنوار، ج 71، ص 394، ح 63. )

خوش اخلاقی در سه چیز است: دوری کردن از حرام، طلب حلال و فراهم آوردن آسایش و رفاه برای خانواده .

« 29 » امام صادق علیه‏السلام:

اِنَّ اللّه‏َ تَبارَکَ وَ تَعالی خَصَّ رَسولَ اللّه‏ِ صلی‏الله‏علیه‏و‏آله بمَکارِمِ الاَْخْلاقِ، فَامْتَحِنوا اَنـْفُسَکُمْ، فَاِنْ کانَتْ فیکُمْ فَاحْمَدُوا اللّه‏َ عَزَّوَجَلَ وَ ارْغَبوا اِلَیْهِ فِی الزّیادَةِ مِنْها. فَذَکَرَها عَشَرَةً: الیَقینُ وَ القَناعَةُ وَ الصَّبْرُ وَ الشُّکْرُ وَ الْحِلْمُ وَ حُسْنُ الْخُلْقِ وَ السَّخاءُ وَ الْغَیْرَةُ وَ الشَّجاعَةُ وَ الْمُروءَةُ؛(امالی صدوق، ص 290. )

خدای تبارک و تعالی، رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله را به مکارم اخلاق، مخصوص گردانید. پس شما نیز خود را بیازمایید، اگر این صفات در شما بود خدای عزّوجل را سپاس گویید و از خدا این مکارم را بیشتر بخواهید. سپس آن ده صفت را برشمردند: یقین، قناعت، صبر، شکر، بردباری، خوش‏اخلاقی، بخشندگی، غیرت، شجاعت و جوانمردی .

« 30 » امام علی علیه‏السلام:

عَوِّدْ نَفْسَکَ حُسْنَ النِّیَّةِ وَ جَمیلَ الْمَقْصَد، تُدْرِکْ فی مَباغیکَ النَّجاحَ؛(غررالحکم، ح 623. )

خودت را به داشتن نیّت خوب و مقصد زیبا عادت ده، تا در خواسته‏هایت موفق شوی .

« 31 » امام علی علیه‏السلام:

عَوِّدْ لِسانَکَ لینَ الْکَلامِ وَ بَذْلَ السَّلامِ، یَکْثُرْ مُحِبّوکَ وَ یَقِلَّ مُبْغِضوکَ؛(غررالحکم، ح 6231 )

زبان خود را به نرمگویی و سلام کردن عادت ده، تا دوستانت زیاد و دشمنانت کم شوند .

« 32 » امام علی علیه‏السلام:

تِسْعَةُ اَشْیاءَ قَبیحةٌ وَ هِیَ مِنْ تِسْعَةِ اَنـْفُسٍ اَقبَحُ مِنها مِنْ غَیْرِهِمْ: ضیقُ الذَّرْعِ مِنَ الْـمُلوکِ وَ الْبُخْلُ مِنَ الاَْغْنیاءِ وَ سُرْعَةُ الْغَضَب مِنَ الْعُلَماءِ وَ الصِّبا مِنَ الْکُهولِ وَ الْقَطیعَةُ مِنَ الرُّؤوس وَ الْکِذْبُ مِنَ الْـقُضاةِ وَ الزَّمانَةُ مِنَ الاَْطِبّاءِ وَ الْبَذاءُ مِنَ النِّساءِ وَ الطَّیشُ مِن ذَوِی السُّلْطانِ؛(دعائم الإسلام، ج 1، ص 83 .)

نُه چیز زشت است، اما از نه گروه زشت‏تر: درماندگی و ناتوانی از دولتمردان؛ بخل از ثروتمندان؛ زود خشمی از دانشمندان؛ حرکات بچگانه از میانسالان؛ جدایی حاکمان از مردم؛ دروغ از قاضیان؛ بیماری کهنه از پزشکان؛ بدزبانی از زنان و سختگیری و ستمگری از سلاطین.

« 33 » پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله:

اَلْعَدْلُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِی الاُْمَراءِ اَحْسَنُ، وَ السَّخاءُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِی الاَْغْنیاءِ اَحْسَنُ، اَلْوَرَعُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِی الْعُلَماءِ اَحْسَنُ، اَلصَّبْرُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِی الْفُقَراءِ اَحْسَنُ، اَلتَّوبَةُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِی الشَّباب اَحْسَنُ، اَلْحَیاءُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِی النِّساءِ اَحْسَنُ؛(نهج الفصاحه، ح 2006. )

عدالت نیکو است اما از دولتمردان نیکوتر، سخاوت نیکو است اما از ثروتمندان نیکوتر؛ تقوا نیکو است اما از علما نیکوتر؛ صبر نیکو است اما از فقرا نیکوتر، توبه نیکو است اما از جوانان نیکوتر و حیا نیکو است اما از زنان نیکوتر .

« 34 » امام علی علیه‏السلام:

اَلْکَریمُ یَری مَکارِمَ اَفْعالِهِ دَیْنا عَلَیْهِ یَقْضیهِ، اَللَّئیمُ یَری سَوالِفَ اِحْسانِهِ دَیْنا لَهُ یَقْتَضیهِ ؛(غررالحکم، ح 2031 و 2032 .)

بزرگوار، نیکوکاری‏های خود را بدهی به گردن خود می‏داند که باید بپردازد و فرومایه، احسان‏های گذشته خود را بدهی به گردن دیگران می‏داند که باید پس بگیرد.

« 35 » امام علی علیه‏السلام:

اِذا کانَ فی رَجُلٍ خَلَّةٌ رائِقَةٌ فَانْتَظِروا اَخَواتِها؛(نهج البلاغه، حکمت 445 . )

اگر در وجود کسی خصلتی پسندیده باشد، انتظار خصلت‏های پسندیده دیگری را نیز در او داشته باشید .

« 36 » امام صادق علیه‏السلام:

ایّاکَ وَ خَصْلَتَینِ: اَلضَّجَرَ وَ الْکَسَلَ، فَاِنَّکَ اِنْ ضَجِرْتَ لَمْ تَصْبرْ عَلی حَقٍّ وَ اِنْ کَسلْتَ لَمْ تُؤَدِّ حَقّا؛(امالی صدوق، ص 636. )

از دو خصلت بپرهیز: بی‏حوصلگی و تنبلی، زیرا اگر کم‏حوصله باشی بر حق شکیبایی نکنی و اگر سست و تنبل باشی حقّی را ادا نکنی .

« 37 » پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله:

اِنَّما تَفْسیرُ حُسْنِ الْخُلْقِ: ما اَصابَ الدُّنْیا یَرْضی وَ اِنْ لَمْ یُصِبْهُ لَمْ یَسْخَطْ؛(کنزالعمّال، ح 5229 . )

تفسیر خوش اخلاقی این است که اگر دنیا به انسان رو کرد، راضی و خشنود باشد و اگر رو نکرد خشمگین و ناراحت نشود .

« 38 » پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله:

اَوَّلُ ما یوضَعُ فی میزانِ الْعَبْد یَوْمَ الْقیامَةِ حُسْنُ خُلْقِهِ؛(قرب الإسناد، ص 46، ح 149. )

نخستین چیزی که روز قیامت در ترازوی اعمال بنده گذاشته می‏شود، اخلاق خوب اوست .

« 39 » امام علی علیه‏السلام:

مَنْ ساءَ خُلْقُهُ مَلَّهُ اَهْلُهُ؛(تحف العقول، ص 214 . )

هر کس بد اخلاق باشد، خانواده ‏اش از او دلتنگ و خسته می‏شوند .

« 40 » امام علی علیه‏السلام:

اَلنُّصْحُ بَیْنَ الْمَلاَء تَقْریعٌ؛(شرح‏نهج‏البلاغه،ابن‏ابی‏الحدید، ج20،ص341،ح908)

نصیحت کردن در حضور دیگران، خُرد کردن شخصیت است .

معرفی نویسنده:

ثبت نظر درباره «40 حدیث در مورد اخلاق پسندیده»

دیدگاه خود را در کادر زیر بنویسید

5 + 7 = ?